Kunst

1937: Parijs en Guernica ,Picasso en Masereel

3 min ontdekkings-tijd

Enkele jaren terug liepen we door Guernica, de Baskische stad waar de bron ligt van de “autonomie” -beweging van de Basken, gesymboliseerd door hun eeuwenoude “Arbre de Guernica”, waar onder reeds in de 14de eeuw over hun “vrijheden” werd gesproken.

Dit vrijheidsstreven en de felle Spaanse Burgeroorlog waren het motief voor het drie uur durend bombardement van het stadje op 26 april 1937 “de la tarde”.De operatie “Rügen”,een koele wraakneming,op willekeurige burgerslachtoffers door Duitse en Italiaanse bommenwerpers, honderden doden, duizenden gekwetsten.

larbre guernica

L’arbre de Guernica

 

28 april 1937, Parijs, Pablo Picasso neemt L’Humanité, de communistische krant, ter hand en leest: “mille bombes incendiaires lances per les avions de Hitler et Mussolini réduisent en cendres la ville de Guernica”. Hij is geschokt, razend en ook stil. In januari 1937, kreeg hij de opdracht van de “Spaanse Republikeinse regering” om voor het paviljoen van de Wereldtentoonstelling te Parijs een werk te maken. Zijn grote woede zet er hem toe aan op 1 mei 1937 bij de kunsthandelaar Casteluccho een doek van 3m50 op 7m76 te bestellen. Het doek kan amper binnen in zijn atelier in de Rue des Grands Augustins. Vijf weken later op 25 mei staat in zijn “grenier” een monumentaal werk klaar : Guernica. Zijn boodschap aan de wereld op de Wereldtentoonstelling.Een immens werk waarvan we nu 80 jaar later weten hoe bepalend het was voor zijn actualiteit tot nu. Al zijn kwaadheid, getormenteerdheid kreeg uitdrukking in een werk vol symboliek, tragiek, met verwoeste huizen, gebroken mannen, ontredderde vrouwen, huilende paarden … in even vele grijs en zwart-wit kleuren. Guernica werd zo een referentiewerk voor ons allen.

Vandaag is zijn atelier,onder impuls van zijn kleindochter Maya,en met steun van Charlotte Rampling, Carlos Saura, Jack Lang, … eindelijk een “beschermd gebouw”, de volgende jaren komt er een documentatiecentrum en culturele hub. Op onze wandeling “ Van Austerlitz tot Gainsbourg” houden we er natuurlijk halt.

Terug naar januari 1937: ook in Parijs, in de rue Lamarq, treffen we Frans Masereel. Ook hij kreeg een opdracht. Twee zelfs. Eén voor het Paviljoen van België en één voor het Vredespaviljoen. Ook hij kiest voor impact en zijn bijdrage voor België wordt een doek van 1m75 op 7m: “La Famille en Lecture”.

Eén al optimisme. Voor het vredespaviljoen maakt hij het werk,

“ l’Enterrement de la guerre”, een aanklacht en hoopboodschap. Beide werken ( of beter het werk en de schetsen) waren recent te zien in de prachtige tentoonstelling “verzet in beelden” in Muzee Oostende. Nog dit: het werk “ La Famille en Lecture” hangt sinds 1958 in de bar van het Ontmoetingscentrum Nova in Antwerpen, wat vergeten hing het daar, mooi dat het nu in Oostende staat.
Of Picasso en Masereel elkaar in april 1937 in Parijs ontmoet hebben is ons niet bekend, wat we wel veronderstellen is dat ze beiden op 28 mei 1937 l’Humanité lazen, geschokt waren en dat finaal hun pacifistische en humanitaire waarden hen via de Parijse lucht verbonden.

Ps: Guernica staat na een omzwerming via Brussel, New York,Prado…nu in het Reina Sofia Museum in Madrid.

(KLIK HIER EN GA TERUG NAAR OVERZICHT : PARIJS LEEFT – DEEL 1)