Artikel

Achter de paravent van de ‘maisons closes’ van Parijs: Le Sphinx, van premier tot ‘Préfet de Police de Paris’.

5 min ontdekkings-tijd

Parijs is niet alleen de stad van het licht maar ook die van de liefde. Echte, maar ook betaalde. Op boulevards, in straten en stegen, in passages en op pleinen, ontmoeten we talrijke ‘stille getuigen’. De meest ‘stille’ van allen, is het symbool der zwijgzaamheid zelve: “Le Sphinx”. Hier aan de Boulevard Edgar Quinet, op onze linkeroever wandeling.  We staan op de drempel van het grootste luxe-bordeel van Parijs ooit. ‘Bordeel?!’ Manager Marthe Marguerite, alias Martoune, hoort liever ‘maison close’ en benadrukt dat de meisjes nooit ‘verplicht worden tot’. Le Sphinx is het enige grote maison close op de linkeroever, middenin in de toenmalige kunstenaars-wijk Montparnasse. Een pittige mix van intellos, bohémiens en artistes. Dus je kan er ook ‘gewoon iets gaan drinken en wat discussiëren’. Dat verklaart het regelmatige bezoek van de mooie Kiki de Montparnasse, partner en model van Man Ray. Of van Arlette Simon, model van Chanel.  Ook Marlène Dietrich en Simone de Beauvoir komen er over de vloer.Maar toch… een ‘fiche d’hygiène’ van een ‘contrôle sanitaire’ uit 1936, leert dat in Le Sphinx niet minder dan 65 ‘entraineuses’ werken, ‘en tenue fantaisie’, aangestuurd door 5 ‘sous-maîtresses’, onder de deskundige leiding van Madame Martoune. In een somptueus, ‘Egyptisch’ décor verwent Le Sphinx een exquis cliënteel van edelen, industriëlen, filmsterren zoals Errol Flynn en Gary Cooper, schrijvers zoals Georges Simenon, Joseph Kessel, Jacques Prévert, Ernest Hemingway (waar is hij niet geweest ?) en Henry Miller.  Premier Paul Reynaud en minister Albert Sarraut zijn ook van de partij.  Samen met oplichter Stavisky en zijn goede vriend Jean Chiappe, ‘Préfet de Police de Paris’. Dat is handig meegenomen, net zoals de onderaardse gang naar de catacomben, die een ‘repli discrèt’ toelaat, bij alarm. Met zijn American Bar, zijn ‘grande salle pour tableaux vivants’, zijn 18 luxekamers en lift, heeft Le Sphinx alles om te bekoren.

Concurrentie

Op de rechteroever trekt Le Chabannais, het lievelingsbordeel van koning Edward VII, ook goed volk. Vooral met zijn exotische thema-kamers: de Kamasutra, de Cléopatra, de Iglo, de Piratengrot, de Hooizolder, de Negerhut of de Tent van de Sjeik.  In een ervan laat de Engelse vorst zijn koperen Champagne-bad en zijn speciaal ontworpen ‘fauteuil d’amour’ achter: een driezit…Wat verderop biedt Le One-Two-Two “originele ervaringen”: zo gaat het er in ‘la cuisine’ heet aan toe, ‘zelfs zonder fornuis’. In ‘la cabine transatlantique’ voel je de ‘stimulerende’ golven van de oceaan en in ‘l’Orient-Express’ hoor je effectief ‘de stoomfluit’. Extraatje: geheel onverwachts komt de ‘kaartjesknipper’ langs. In de prijs inbegrepen ! In Les Belles Poules worden de klanten actief betrokken bij ‘gewaagde sketches’: in ‘L’épouse se réveille!’, ‘Les Officiers de Marine en Goguette’ of ‘La Nonne Affolée’ mogen ze ‘mee acteren naar hartenlust’.  Chez Alys bedient dan weer een niche: de geestelijkheid. Letterlijk in de schaduw van de Saint-Sulpice, ontvangt dit huis van vertrouwen vooral gewijden. Die worden er dan wel op vromere gedachten gebracht door ‘des nonnes dominatrices’. Of voor hun foute neigingen gestraft door ‘des diablesses’. Uiteindelijk worden alle zonden hen vergeven door ‘des chérubins et leurs angelots’.

Wij, kenners, wijzen onze gasten discreet op de naam van bordeelhoudster Alys, nog steeds terug te vinden in de entrée, uitgevoerd in mozaïek. Chez Christiane creëerde achter zijn neogotische gevel ‘à l’Anglaise’ een heus middeleeuws kasteel met ridderzaal, martelkamer, vergeetput, kerker, kettingen en halsbanden: ‘Le paradis du sadomasochiste’Chez Marguerite tenslotte, mikt op een ‘hoog cliënteel’ (sic) met een meer  ‘traditionele smaak’. Blijkbaar ook die van Herman Goering. Het wordt zijn lievelingsbordeel.

Aufmachen !

Met de komst van Herman is het feest voor de Parisiens dan ook over. Le Sphinx, Le Chabanais, Les Belles Poules, Le One-Two-Two en Chez Marguerite worden  alle vijf opgeëist door de bezetter en exclusief voorbehouden voor zijn hogere officieren. Voor de gewone ‘boche’ zijn er honderden andere bordelen in de stad. Kapitein Haucke, commissaris van de Geheime Feldpolizei, moet de boel in goede banen leiden.  Het zijn dan ook de sanitaire diensten van de Wehrmacht die belast zijn met het ‘goed functioneren’ en de controle van de etablissementen.

Maisons (finalement) closes

Na de oorlog komt de wraak. De meisjes die hun diensten verleenden aan de ‘horizontale collaboratie’ worden overal in Frankrijk uitgespuwd.  In 1946 sluit de ‘Wet Marthe Richard’ in het gehele land 1400 bordelen, waarvan 180 in Parijs. Marthe is nochtans niet onbesproken. Zelf ex-prostituée, sluit ze zich in WO II verdacht laat aan bij het verzet maar pakt achteraf uit met dappere verhalen. In 1945 wordt ze verkozen op de lijst van de Résistance Unifiée en dient haar wetsvoorstel in. In een nooit eerder noch later geziene alliantie tussen de Parti Communiste Français en het christelijke Mouvement Républicain Populaire, stemmen beide puriteinen voor het voorstel. In Parijs alleen drijft Marthe hierdoor 6000 ‘encartées’, geregistreerde prostituées onder medische controle, terug op straat,  in ‘hotels garnis’ of naar ‘maisons de passe’. Daarnaast belanden er naar schatting 7000 ‘insoumises’, niet-geregistreerde prostituées, in de clandestiniteit, zeg maar in de ellende. Misschien heeft Dominique Kalifa, professor hedendaagse geschiedenis aan de Universiteit Parijs I Panthéon-Sorbonne, wel gelijk wanneer hij stelt dat de ‘Wet Richard’ een nieuw tijdperk inluidt van een prostitutie ‘qui exploite, brutalise et viole des centaines de jeunes femmes. Au moins a-t-elle perdu cette image d’une prostitution folklorique, pittoresque, insolite, qui colla longtemps à l’histoire de Paris’.

Beleef je graag een stuk ‘verborgen geschiedenis’ van Parijs mee ? Raf en Dirk nemen jou en je team of club graag mee op ontdekking. Meer info ? Stuur een mailtje naar Raf@passionparis.be of Dirk@passionparis.be of kijk op www.passionparis.be