Hoofdartikel

De Grote Moskee van Parijs verbergt nog Grotere verhalen!

3 min ontdekkings-tijd

Kerken en synagogen maken sinds lang deel uit van het cultuurhistorische beeld van vele Europese steden. Stilaan kwamen daar ook de moskeeën bij. Maar zelden even toonaangevend of in het oog springend zoals de Grote Moskee van Parijs.

We zijn al in zuiderse stemming door de geurige bloesems in de Jardin des Plantes en nu zien we voor ons ook nog een drieëndertig meter hoge minaret opduiken. Is dit Parijs, of een luchtspiegeling uit Marrakech of Fez ?

Nee, dit is de bijna 100 jaar oude Grote Moskee van Parijs. Bijna 100 jaar, dat is 1918. Het einde van de eerste wereldoorlog, waarin meer dan 70.000 muzelmannen het leven laten. Onder andere bij de slag van Verdun. Ze worden “geïmporteerd” uit de voormalige Franse koloniën Senegal, Tunesië, Marokko en andere. Onvoorbereid, slecht gekleed en bijna ongewapend worden ze mee de strijd ingestuurd met La Grande Armée Française. Resultaat: een moordend ‘disaster’.

Nadien ook wroeging en deemoed bij de politieke overheden. In 1920 besluit de Franse regering om ter nagedachtenis van die duizenden slachtoffers een grote moskee te financieren. Of beter, men financiert de bibliotheek, de tuin, de hammam …om zo de scheiding kerk en staat niet in het gedrang te brengen. In 1920 wordt de eerste steen gelegd en op 15 juli1926 gaat de eerste gebedsdienst er door. Het complex is werkelijk een wonderlijk geheel van Moorse en Spaanse invloeden. Soms waan je je in het Alhambra met de prachtige binnentuinen en overvloedige keramiek en schaduwrijke arcades. Eens binnen in de gebedsruimte, hammam of theehuis weet je niet meer dat je in Parijs bent.

 

Maar de Grote Moskee verbergt nog een groter verhaal.

In 2011 vertelt de film “ Les Hommes Libres”, hoe de rector van de moskee, Si Kaddour Benghabrit, tijdens de nazi bezetting van Parijs honderden Joden en verzetslui onderdak biedt in de ondergrondse gangen en kelders van de Moskee. Zo redt hij hen van vervolging en van de concentratiekampen. Ondergronds onderdak en valse identiteitspapieren verschaffen en bovengronds de nazi officieren en hun ega’s ter afleiding rondleiden in de tuinen van de Moskee.

Het vergde durf en verbeeldingskracht.

Vooral Sefardische Joden werden hier geholpen. Hun afkomst, zelfde culturele gebruiken en het Arabisch als ‘bekende’ taal zorgde hier voor een gevoel van samenhorigheid. Maar het blijft vooral bijzonder hoe de, altijd en overal als rivaliserend geduide geloofsbroeders, moslims en joden, hier mekaar hielpen tegen de blinde nazi terreur. Over het aantal geredden in de film wordt gediscussieerd. Maar, hoe klein of groot ook hun aantal, het is de diepe menselijkheid in dit verhaal die aantoont dat de geschiedenis vele nuances vertoont. Die benadrukken we graag in onze verhalen.

Met ons kleine groepje rusten we uit in de patio, in de schaduw van enkele grote ‘citronniers’, om te genieten van een authentieke muntthee. Met zoete ‘pâtisserie orientale’ op onze tafeltjes in blauw-witte mozaïek en ‘azulejos’ op de muren rondom. En kruimels stelende mussen ook… zalig.

Nu nog even in Marrakech, meteen terug in Parijs !

Ontdek de Grote verhalen achter de Grote Moskee van Parijs op onze tocht van “Austerlitz tot Gainsbourg”.