Hoofdartikel

Dr. Jack en Nurse Toquette

6 min ontdekkings-tijd

De Amerikaanse chirurg van het American Hospital in Parijs en zijn Franse echtgenote, redden in WO II in het grootste geheim de levens van honderden piloten, parachutisten en verzetslui. Maar het hunne… ?

Voor het onderdak geven aan geallieerde piloten of parachutisten kom je zonder pardon voor het vuurpeleton op de Mont Valérien. Toch werkt Mme Andrée Goubillon mee aan het ultrageheime plan ‘Sussex’, een grootschalige operatie om militaire inlichtingen te winnen over de toestand in bezet Frankrijk. Vanaf november ’43 rekruteert het ‘Bureau Central de Renseignements et d’Action (BCRA)’ meer dan 200 Franse vrijwilligers.  Ze worden in Britse trainingskampen opgeleid voor hun delicate taak. Terug gedropt achter de vijandelijke linies opereren ze vooral in het noorden van Frankrijk en in Parijs. Vanaf januari tot aan de bevrijding van Parijs in augustus 1944 verbergt Mme Goubillon hier, in de Rue Tournefort n°8, welgeteld 42 ‘Sussex’-parachutisten.  Sommigen onder hen hebben medische verzorging nodig. Onder de grootste waakzaamheid worden ze naar Dr. Jackson geloodst, hoofdchirurg van het American Hospital in Neuilly.  Tijdens WOII houdt Dr. Jackson niet alleen de Duitsers op inventieve wijze uit zijn hospitaal. Samen met Toquette redt hij het leven van honderden geallieerde piloten, parachutisten en verzetslieden. Ook het zijne …?

Donderdag 13 juni 1940, 21.15 u

Van op het dak van het American Hospital ziet Dr. Jackson doorheen de rook van zijn onafscheidelijke sigaar nu ook andere rook. En lichtflitsen. Recht voor hem aan de overkant van de Seine, achter de uitgestrekte bossen van Saint-Germain-en-Laye, naderen de Duitsers. Morgen, ten laatste overmorgen staan ze in Neuilly, schat hij. ‘s Anderendaags worden de eerste Duitse soldaten in Parijs gezien. De komst van de Duitsers doet niet alleen de regering Reynaud vluchten. Dr. Jacksons baas, Dr. Thierry de Martel, een van de beste neurochirurgen van Parijs, pleegt zelfmoord. Het bestuur van het hospitaal draagt nu de medische leiding over aan Dr. Sumner Jackson, chirurg en uroloog. Dit wordt zijn tweede wereldoorlog als arts.

Een oorlog eerder

Als veldchirurg in WOI heeft Dr. Jackson ervaring in het toedienen van medische zorgen in oorlogssituaties. In 1916 helpt hij het Britse leger achter het front. Wanneer de VS in april 1917 de geallieerden vervoegen, stapt hij over naar het Amerikaanse leger. In datzelfde jaar leert hij in het ‘American Red Cross Hospital’ in Parijs, Charlotte Barrelet de Ricout kennen. Een verpleegster naar zijn hart. Ze trouwen datzelfde jaar. Zij noemt hem vanaf nu “Jack” en hij noemt haar “Toquette”, naar de hond van haar familie. 

In 1925 start Jack in het American Hospital. Drie jaar later krijgen ze een zoontje, Phillip. Onder zijn leiding groeit en bloeit de instelling nu al jaren.

Geen ‘boches’ in bed

Die bloei krijgt nu een knauw. De Duitsers zijn er wéér. Jack blaast een laatste wolk rook uit, dooft zijn sigaar en loopt snel terug naar beneden. Sinds de gevechten vorige maand begonnen, is het razend druk.  Tussen 10 mei en 22 juni 1940, in minder dan twee maanden tijd, sneuvelen 60.000 Franse soldaten. 21.000 Burgers komen om. In diezelfde korte tijdsspanne maken de Duitsers ook 2 miljoen krijgsgevangen en jagen 10 miljoen Belgen, Luxemburgers, Nederlanders en Fransen op de vlucht. 

In Parijs confisqueren de Duitsers de eerste ziekenhuizen. Jacks grootste bekommernis is hen weg te houden uit zijn ziekenhuis. Gedurende de hele oorlog volgt hij een inventieve strategie om zijn bedden enkel te benutten voor Amerikaanse en Franse patiënten. Vooraleer een bed vrij komt stuurt hij fietsers uit om meewerkende bejaarden te verwittigen dat ze ‘ziek’ in bed moeten komen liggen. Ook kinderen worden, indien nodig, even in bed gestopt. Met deze en andere ingrepen slaagt Jack er in zijn ziekenhuis ‘boche-proof’ te houden. 

In de kelderverdiepingen zijn ondertussen verborgen kamers en twee operatiezalen ingericht. Daar behandelen Jack en zijn team in het grootste geheim honderden piloten, parachutisten en verzetslieden om ze opnieuw inzetbaar te maken.  Toquette en Jack engageren zich ook steeds dieper in het verzet.  

Ontdekt !

In het voorjaar 1944 betrapt de ‘Milice’ een cel van hun netwerk in La Bourboule. De Franse zwarthemden vinden er correspondentie geadresseerd aan … Dr. Jackson, 11 Avenue Foch, Paris.  Op 24 mei staan ze in het American Hospital, duwen Dr. Jackson in een auto en brengen hem naar zijn appartement. Daar ziet hij Toquette en Phillip terug. Geweren zijn op hen gericht. Hun calvarietocht begint. 

Eerst worden ze onder handen genomen door de ‘Milice’. Maar op 7 juni, precies 24 uur na de landing in Normandië, draagt de ‘Milice’ hen over aan de Gestapo, uit schrik dat de Amerikanen hen de Jacksons zwaar zouden aanrekenen bij hun eventuele overwinning. Op 15 juli worden Jack en Phillip op transport gezet naar Neuengamme. Daar worden vader en zoon nummers: nr 36.462 en nr 36.461. Toquette komt op 21 augustus aan in het kamp van Ravensbrück. 

Endgame

Het duurt nog bijna een jaar vooraleer de Britten in april ’45 de buitenwijken van Neuengamme bereiken. Tijdens de acht maanden waarin Phillip en Jack er overleven, vermoorden de Duitsers er naar Phillips berekening 35.000 mensen. Maar duizenden leven nog. Bewust van de horror waarvoor ze verantwoordelijk zijn, zit de SS met hen verveeld. Ze willen hen kwijt. Ze laden de overlevenden in drie grote schepen: de ‘Adlon’, de ‘Cap Ancona’ en de ‘Thielbeck’. Op dat laatste komen vader en zoon Jackson terecht. De SS stuurt de schepen naar de open zee maar de Britten sommeren ze terug. Ze vermoeden immers dat ze vol zitten met vluchtende Duitse soldaten. De ‘Adlon’ keert terug. Maar de SS aan boord van de twee andere schepen weigeren. Daarop worden ze gebombardeerd en zinken. Van de 7000 gevangenen op de ‘Thielbeck’ bereiken er slechts 200 al zwemmend de kust. 150 van hen worden meteen doodgeschoten door de SS die hen opwachten op het strand. Phillip redt het als bij wonder. 

Zijn vader ziet hij nooit meer terug. Zijn moeder wel, zij het zwaar toegetakeld. Op 18 juli 1945, twee maanden na de Duitse overgave, zien ze elkaar voor het eerst weer in Parijs. 

Dr. ‘Jack’ redt in twee wereldoorlogen honderden levens. Spijtig genoeg niet het zijne. Elke keer we voorbij de Rue Tournefort nr 8 komen, gaan onze gedachten even naar Toquette, Phillip en Jack. 

Naast Toquette, Phillip en Jack ontmoeten we ook andere intrigerende personages op onze wandeling ‘Van Austerlitz tot Gainsbourg’.  Mee op stap, neem snel contact.