Hoofdartikel

Paardenruzie in Parijs

5 min ontdekkings-tijd

Napoleon herdenken, 200 jaar na zijn overlijden op 5 mei 1821, is een controversiële onderneming. Hoewel de verliezer van Waterloo honderdduizenden keren meer tot ieders verbeelding spreekt dan de overwinnaar, is er discussie. Aan de ene kant wil de losgeslagen woke en cancel culture geen herdenking voor ‘de blanke vrouwenhater, herinvoerder van de slavernij.’ Aan de andere kant schrijft columnist Eric Zemmour van Le Figaro: “Hij is de grootste persoonlijkheid van de geschiedenis van het land dat mij het nauwst aan het hart ligt: Frankrijk. Dus ja, vive l’Empereur!” Tussen de twee staat President Macron. Ook in deze discussie houdt hij het bij zijn ondertussen in Frankrijk befaamde en même temps, de Macron-versie van ‘iedereen tevreden.’ Maar in Parijs werd de controverse op de spits gedreven. Nog wel door Marengo, het beroemde paard van Napoleon.

Marengo

Wellicht niet kwaad bedoeld, haalde Pascal Convert, beeldend kunstenaar, het lievelingspaard van Napoleon van stal voor een project van hedendaagse kunst: Napoléon n’est plus. Op zich reeds gewaagd, want net zoals zijn berijder is Marengo een legende op zich. Napoleon bracht de Arabische volbloed  in 1799 mee van zijn Egyptische campagne en vuurde vanuit het zadel zijn troepen aan bij Marengo, Austerlitz, Jena, Wagram en… Waterloo.

Acht keer werd Marengo zwaar gewond, maar keerde net als Napoleon steeds terug, tot aan hun beider Waterloo op 18 juni 1815. Napoleon ontsnapt naar Parijs maar Marengo wordt gevangen door Wellington en afgevoerd naar Groot-Brittannië.

Het beestje was taai en werd 38. Zijn keizerlijke skelet wordt sindsdien tentoongesteld in het National Army Museum in Londen als een altijddurende vernedering voor de Fransen. 

Maar Pascal Convert zet nog een stap verder. 

Geïnspireerd door oude culturen met begrafenisrituelen waarbij een strijdende ruiter samen met zijn rijdier begraven wordt, liet hij een kopie van het skelet ophangen boven de graftombe van de keizer in les Invalides. In een witte kunststof en met 3D technologie samengesteld, ziet hij het “als een soort hoger vehikel naar het hiernamaals”.  

Een schande in plastiek, roepen de tegenstanders, heiligschennis!  Thierry Lentz, voorzitter van de Fondation Napoléon: “De kwestie is niet of men er van houdt of niet, maar of men wel nog respect betoont voor de nationale begraafplaats van des Invalides.” 

Boum!

Het moet weg! Het moet blijven! Hoe lang het er al precies hing, weten we niet want net zoals andere musea waren les Invalides gesloten omwille van de coronapandemie. Maar begin mei, bij het heropenen der deuren, kwam de zaak aan het licht. Boum! Als tussen de kanonballen van weleer, galoppeert Marengo nu tussen het geschut van voor- en tegenstanders. 

Daarom keken we benieuwd uit naar de hulde van President Macron op 5 mei ll. in les Invalides. De camera’s zoomen in en zie, boven het graf van de Franse keizer zweeft… niets. Marengo bleek ‘eventjes’ op stal gezet om – één jaar voor de Franse presidentsverkiezingen – de gemoederen niet verder te verhitten. Voor de verzonken keizerlijke graftombe pleegde de president, zoals verwacht, zijn zoveelste en même temps: “De l’Empire nous avons renoncé au pire, de l’Empereur nous avons embelli le meilleur.” 

Kenner

De mening van een kenner telt. Johan Op de Beeck schreef zes fascinerende boeken over Napoleon en vertelt in De Morgen: “Voor mij is de essentie dat Napoleon de revolutie, die was ontaard in chaos en bloedvergieten, heeft kunnen managen. Zonder die vijftien jaar waarin Napoleon aan de macht was, ben ik ervan overtuigd dat de positieve verwezenlijkingen van de revolutie zouden verdwenen zijn. In de Code Civil zitten rechten en vrijheden waar veel mensen in de rest van de wereld vandaag nog op zitten te wachten. Hij trok dat revolutionaire ideaal van gelijkheid door in zijn staatsapparaat. Dat fascineert mij ook aan de Arc de Triomphe. Kijk eens naar de namen van de maarschalken van Napoleon op het monument. Dat zijn geen zonen van graven en hertogen, zoals het in de duizend jaar voordien ging. De ene was een zoon van een herbergier, de andere was een weeskind.” 

Is het wellicht daarom dat de ‘kleine Corsicaan’ nog steeds de harten van zovele Fransen, en met hen die van zovele bewonderaars van alle nationaliteiten, beroert?

Hangt hij er of hangt hij er niet?

Ontdek het zelf. De tentoonstelling Napoléon n’est plus’ loopt nog tot 31 oktober in het Musée de l’Armée, ondergebracht in het Hôtel National des Invalides, aan de rue de Grenelle. 

Wie waren Napoléon I, II en III en wat betekenden ze voor Parijs? Dat ontdek je met ons op onze Parijs routes…en vanaf het najaar starten die opnieuw. Eindelijk. Klik hier voor een impressie en meer informatie. 

Eindelijk…open

Deze maand openen in Parijs zowel de vernieuwde La Samaritaine ( vanaf 19 juni ) van Bernard Arnault als de nieuwe kunsttempel van zijn grote rivaal François Pinault: La Bourse de Commerce ( 22 mei) . In een eerdere blog kon je er al kennis mee maken. Klik en ontdek ze opnieuw.

foto credit titelpagina oa: © STEPHANE DE SAKUTIN / AFP